پسندیدم : ۷۲

دوشنبه ۸ آذر ۱۴۰۰ ۰۹:۴۳

نوروآناتومی، قشر مغز




قشر مغز(کورتکس )

 مجموعه  پیچیده ای ،که از نورون های فشرده تشکیل شده وبیرونی ترین بخش مغز را می پوشاند. ( Cerebral cortex) لایه نازکی از جنس ماده خاکستری بوده که  سطح مغز را پوشانده است.

قشر مغزمرکز بسیاری از اعمال ارادی بدن و پردازش اطلاعات حسی در مغز می باشد که چین خوردگی های این لایه به پردازش بهتر اطلاعات حسی کمک می کند. محل قرار گیری قشر مغززیر مننژها بوده و به چهار لوب تقسیم شده است.

لوب های قشر مغز و عملکرد آنها :

پیشانی ( فرونتال ) : ناحیه مهم حرکتی می باشد.

گیجگاهی ( تمپورال ) : ناحیه مهم شنوایی می باشد.

آهیانه ( پاریتال ) : ناحیه مهم درک حسی می باشد.

پس سری ( اکسیپیتال ) : ناحیه درک بینایی می باشد.

 

   دلیل بوجود آمدن این بر آمدگی ها و شیارها ، سازگاری با رشد چشمگیر اندازه مغز در طول تکامل می باشد. چین‌خوردگی‌های مختلف بافت مغز به مغزهای بزرگ اجازه قرار گیری در طاق های نسبتا کوچک جمجمه ای را برای سازگاری با فرآیند تولد فراهم می کند.

 شیارهای قشر مغز:

 شیار خارجی ( سیلویوس ) : لوب گیجگاهی ( تمپورال ) را از لوب پیشانی ( فرونتال ) جدا می کند.

 شیار مرکزی ( رولاندو ):  لوب پیشانی (فرونتال ) را از لوب آهیانه ( پاریتال ) جدا می کند.

شیار آهیانه ای – پس سری ( پاریتال – اکسیپیتال ) : لوب آهیانه ( پاریتال ) را از لوب پس سری ( اکسیپیتال ) جدا می کند.

  نواحی حسی اولیه مهم قشر مغز:

  قشر شنوایی ( لوب گیچگاهی )

قشر بینایی ( لوب پس سری )  

 هر ناحیه حسی دارای محرک‌های خاصی بوده که به احساسات معنا می‌دهد. نواحی حرکتی قشر مغز عمدتاً در( لوب حرکتی ) جلوی شیار مرکزی قرار دارند.

نواحی حرکتی قشر مغز:

قشر حرکتی اولیه (که در شکنج پیش مرکزی یافت می شود)

 قشر پیش حرکتی، که حرکت ارادی را آغاز و تنظیم می کند.


ساختار و عملکرد

لوب  پیشانی ( فرونتال )  بزرگترین لوب مغز است که در جلوی شیار مرکزی قرار دارد. از نظر آناتومیک و عملکردی، به مناطق مهم مختلفی تقسیم می شود.

 لوب پیشانی( فرونتال ) به سه ناحیه اصلی تقسیم می شود

قشر پیش پیشانی:

از قشر پیش حرکتی و قشر حرکتی اولیه تشکیل شده و ( عملکرد اجرایی) فرد را بر عهده دارد.  آسیب به هر یک از این نواحی ممکن است منجر به ضعف و اختلال در اجرای تصمیم گیری، وظایف اجتماعی، حرکات ارادی فرد شود.

قشر بروکا : نواحی سمت چپ نیم کره  لوب پیشانی، که ناحیه زبان بیانی می باشد. ( ناحیه بروکا از ناحیه های 44 و 45 برودمن ) ساخته شده است. وظایف آنها ( تولید و کارکرد گفتار) بوده و آسیب به آنها منجربه از دست دادن تکلم ( آفازی ) می شود....

   قشر اوربیتوفرونتال

در این ناحیه، نقش تنظیم عملکرد عواطف و احساسات  بیشتر می باشد. 

قشر فرونتال میانی

در این ناحیه تعاملات اجتماعی و درمانی از هوش و خلق و خوی شخصیتی،منطق، آینده نگری، قضاوت،اصول تفکر انجام می شود.

 لوب های پیشانی (فرونتال) برای تصمیم گیری ها و تعاملات دشوارتر که برای رفتار انسان ضروری بوده،در واقع انجام کارهایی که منجر به تفاوت انسان با حیوان از قبیل( آینده نگری و اصول اخلاقی و مهمتر از همه، تکلم و مرکز بیان )  در همین لوب قرار دارد.

ضایعات لوب پیشانی(فرونتال)

 آسیب به این ناحیه ممکن است منجر به عدم بازداری و نقص در تمرکز، جهت گیری و قضاوت شود. همچنین در برخی مواقع، منجر به پسرفت یا ظهور مجدد رفلکس های اولیه ،آسیب به میدان های جلویی چشم، آسیب به ناحیه مرکزی کنترل حرکت چشم که در مواردی باعث حرکات (ساکادیک) انحراف چشم به سمت ضایعه می شود.


لوب گیجگاهی  (تمپورال)

 ناحیه شنوایی اولیه:

لوب گیجگاهی مرکز حس شنوایی و دریافت اطلاعات می باشد. ورودی حسی را به معانی مشتق شده برای حفظ مناسب احساسات، حافظه شنوایی را برای فهم و درک زبان پردازش می کند. این شامل ناحیه شنوایی اولیه است که در پردازش صدا نقش دارد.

 ناحیه ورنیکه ( Wernicke )

ناحیه ور نیکه در قسمت بالایی لوب گیجگاهی،در نیمکره مغزغالب، قرار گرفته و درک زبان را مدیریت می کند.

آفازی ورنیک ( گیرنده )

  ضایعه ای که بر شیارهای بین لوب گیج گاهی و لوب پس سری ( شکنج ) ایجاد شده، منجر به  آفازی ورنیک (گیرنده) می شوداز آن به عنوان آفازی روان یاد می‌شود، زیرا این افراد در درک و فهمیدن کلمات گفتاری دچار اختلال هستند،اما تولید گفتار مشکل ندارند.

 لوب گیجگاهی داخلی ( تمپورال داخلی )

 از ساختارهای عصبی مهمی مانند شکنج پاراهیپوکامپ،آنکوس، هیپوکامپ، شاخ تمپورال و لایهٔ رگی چشم که بین صلبیه و شبکیه  (شکاف مشیمیه) تشکیل شده است.

ضایعات لوب گیجگاهی داخلی (تمپورال داخلی)

 

فراموشی آنتروگراد

 یک ضایعه در هیپوکامپ می تواند باعث فراموشی انتروگراد و ناتوانی در ایجاد خاطرات جدید شود.

فراموشی دژاوو

 لوب گیجگاهی داخلی (تمپورال داخلی) ناحیه صرعی اولیه مغز است. تشنج ناشی از این نواحی نه تنها می تواند بر احساسات تأثیر بگذارد، بلکه می تواند منجر به فراموشی دژاوو یا توهمات بویایی شود. در این حالت، ورودی‌های مختلف حسی، بویایی، شنوایی، بینایی و چشایی به طور معمول پردازش و به عنوان یک رویداد باهم ترکیب می‌شوند. اگر یکی از این محرک‌‎ها ناهماهنگ ثبت شوند، اطلاعات به دست آمده  توسط مغز به عنوان اتفاقی متفاوت علامت‎گذاری می شود. این مسئله همان دژاوو می باشد.

سندرم کلاور-بوسی

سندرم Klüver-Bucy، یک سندرم رفتاری-عصبی که مرتبط با ضایعات دو طرفه در قسمت بیرونی پیشانی گیجگاهی (شاخ قدامی تمپورال) همان آمیگدال می باشد   که به علت آلودگی با هرپس یا آنسفالیت و یا آلزایمر مشاهده شده است. در افراد .تمایل جنسـ ی بیش از حد، اختلال حافظه، گرسنگی، عاطفه سطحی و کند، عدم توانایی در تشخیص اشیا (آگنوزی) و عدم توانایی در تشخیص چهره ها، دیده می شود.

لوب آهیانه

 حس بساوایی، بینایی، تشخیص رنگ و اشکال ، احساس درد، در این ناحیه انجام می شود. این قشر اولیه حسی تنی را در خود جای داده است که در شکنج پس مرکزی و در خلف شیار مرکزی ، بین لوب پس سری و بالای لوب گیجگاهی  قرار گرفته و مسئول دریافت اطلاعات حسی طرف مقابل است.

سندرم گرستمن

 

 آسیب به قشر جداری غالب (معمولاً سمت چپ) منجر به سندرم گرستمن شده ، ضایعه در آهیانه تحتانی چپ غالب ایجاد می شود.

علائم سندرم گرستمن:

دشواری در نوشتن (آگرافیا)،

 مشکل در ریاضیات (حساب حساب)

 آگنوزی انگشت و عدم جهت گیری چپ به راست

سندرم غفلت یک سویه ( غفلت نیم کره )

 آسیب به لوب جداری غیر غالب (معمولاً سمت راست) منجر به آگنوزی سمت مقابل  می شود . غفلت نیم کره یک اختلال نورولوژیک است که بر اثرضایعه لوب آهیانه فوقانی مخصوصا در لوب راست ایجاد می شود. این بیماری با ناتوانی در انجام و درک محرک های یک سمت بدن شناخته می شود. بیماران در مراقبت از خود مانند پانسمان و شستشو مشکل دارند.

لوب پس سری

لوب پس سری ( اکسیپیتال )  مرکز پردازش ورودی بینایی در انسان است. قشر بینایی اولیه در ناحیه Brodmann 17،( برودمن 17)  سمت داخلی لوب پس سری ( اکسیپیتال ) در شیار calcarine قرار دارد. لوب پس سری ، عقب ترین بخش نیم کره مغز بوده و قسمت گوچکی از سطح پشتی- جانبی آن را تشکیل می دهد.

 آسیب به یک لوب پس سری ( اکسیپیتال )  منجر به ( همیانوپسی همنام ) و همچنین توهمات بینایی شود. 

سندرم آنتون ( آنوزوگنوزی بینایی )

آسیب دو طرفه به قشر بینایی اولیه می تواند باعث کوری (کوری کورتیکال) شود. از نظر بالینی با از دست دادن بینایی با حفظ رفلکس های نور مشخص می شود. انکار از دست دادن بینایی در نابینایی قشر مغز مشخصه سندرم آنتون است. بیمارانی که دچار این سندرم شده دچار( کوری کورتکسی ) هستند و علی‌رغم شواهد واضح دالِ بر نابینایی‌شان، سرسختانه آن را انکار کرده و مدعی برقادر به «دیدن» هستند. از آنجایی که این افراد هرگز نابینایی خود را نمی پذیرند، غالباً برای توجیه فقدان حس بینایی‌شان، دست به افسانه‌سازی می‌زنند.


کلمات کلیدی : قشر مغز. کورتکس. لوب قشر مغز. شیارهای قشر مغز

نسخه چاپی

نظر خود را ثبت کنید

حامیان مجله